ভাৰতীয় সংবিধানৰ ষষ্ঠ তপশীল (Sixth Schedule) — অসম প্ৰসংগ সহ সম্পূৰ্ণ ব্যাখ্যা
BTC, KAAC আৰু Dima Hasao Autonomous Council ৰ ক্ষমতা, গঠন, ইতিহাস আৰু ADRE/APSC পৰীক্ষাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য — এক নিবন্ধতে, সহজ অসমীয়া ভাষাত।
APSC আৰু ADRE ৰ Polity খণ্ডত ষষ্ঠ তপশীল (Sixth Schedule) এটা এনে বিষয় যিটোৰ পৰা প্ৰায় প্ৰতিবছৰেই এটা-দুটা প্ৰশ্ন সোধা হয় — বিশেষকৈ অসম, ইয়াৰ তিনিখন স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ, আৰু সেইবোৰৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত। বহুতো পৰীক্ষাৰ্থীয়ে এই বিষয়টোক জটিল বুলি ভাৱি এৰি দিয়ে, কিন্তু সঠিকভাৱে বুজিলে ই আচলতে স্কোৰ কৰিবলগীয়া (scoring) এটা টপিক। এই নিবন্ধত আমি প্ৰতিটো দিশ — সংবিধানিক পটভূমিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি BTC, KAAC আৰু Dima Hasao ৰ শাসন ব্যৱস্থালৈকে — এটা এটাকৈ সহজ ভাষাত ব্যাখ্যা কৰিছোঁ।
🔥 Polity ৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়ৰ ওপৰত মক টেষ্ট দিব বিচাৰে? ADRE 2.0 Launch Offer এতিয়াই লাইভ!
ADRE Online Test Series যোগদান কৰক →📜 ষষ্ঠ তপশীল (Sixth Schedule) কি?
স্বাধীনতাৰ পিছত সংবিধান সভাই উপলব্ধি কৰিছিল যে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ জনজাতীয় অঞ্চলবোৰৰ সমাজ-সংস্কৃতি, ভূমি-ব্যৱস্থা আৰু ৰীতি-নীতি সাধাৰণ ৰাজ্য প্ৰশাসনৰ পৰা বহুত পৃথক। এই বাবেই গোপীনাথ বৰদলৈ উপ-সমিতি (Bordoloi Sub-Committee) ৰ পৰামৰ্শৰ ভিত্তিত সংবিধানত এক পৃথক ব্যৱস্থা সংযোজন কৰা হয়, যাক আজি আমি ষষ্ঠ তপশীল বুলি জানো।
- Article 244(2): ষষ্ঠ তপশীলক অসম, মেঘালয়, ত্ৰিপুৰা আৰু মিজোৰামৰ জনজাতীয় অঞ্চলত প্ৰয়োগ কৰে।
- Article 275(1): এই অঞ্চলবোৰৰ প্ৰশাসন আৰু জনজাতীয় কল্যাণৰ বাবে কেন্দ্ৰৰ পৰা বিশেষ অনুদান (grants-in-aid) ৰ ব্যৱস্থা কৰে।
- এই তপশীলৰ পূৰ্ণ শিৰোনাম হ'ল — "Provisions as to the Administration of Tribal Areas in the States of Assam, Meghalaya, Tripura and Mizoram"।
পঞ্চম তপশীলৰ পৰা ষষ্ঠ তপশীল সম্পূৰ্ণ পৃথক — ইয়াত ৰাজ্যপাল বা কেন্দ্ৰৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ নাথাকি, নিৰ্বাচিত স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদক ভূমি, অৰণ্য, প্ৰথাগত আইন আৰু স্থানীয় কৰ সংগ্ৰহৰ দৰে বিষয়ত আইন প্ৰণয়নৰ ক্ষমতা দিয়া হয়।
🏛️ অসমৰ তিনিখন স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ
বৰ্তমান ষষ্ঠ তপশীলৰ অধীনত চাৰিখন ৰাজ্যত মুঠ ১০খন স্বায়ত্তশাসিত জিলা পৰিষদ আছে, য'ৰ ভিতৰত অসমতেই আছে তিনিখন:
| পৰিষদ | সদৰ কাৰ্যালয় | স্থাপন | মূল জিলা/অঞ্চল |
|---|---|---|---|
| Bodoland Territorial Council (BTC) | কোকৰাঝাৰ | ২০০৩ | কোকৰাঝাৰ, চিৰাং, বাক্সা, উদালগুৰি (BTR) |
| Karbi Anglong Autonomous Council (KAAC) | দিফু | ১৯৫২ | কাৰ্বি আংলং, পশ্চিম কাৰ্বি আংলং |
| Dima Hasao Autonomous Council (NCHAC) | হাফলং | ১৯৫২ | ডিমা হাছাও (পূৰ্বৰ North Cachar Hills) |
এই তিনিখন পৰিষদৰ ভিতৰত BTC আটাইতকৈ পাছত (২০০৩ চনত ৯০তম সংবিধান সংশোধনৰ জৰিয়তে) গঠিত হয়, ২০০৩ চনৰ Bodo Accord ৰ পিছত। ২০২০ চনৰ তৃতীয় Bodo Accord ৰ পিছত ইয়াক Bodoland Territorial Region (BTR) নামেৰেও জনা যায় আৰু ইয়াক অতিৰিক্ত ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছে। KAAC আৰু Dima Hasao পৰিষদ দুয়োটা ১৯৫২ চনতে গঠিত হৈছিল, ষষ্ঠ তপশীল কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত-পিছতে।
📚 এই ধৰণৰ Assam Polity টপিকৰ ওপৰত দৈনিক MCQ অনুশীলন কৰক।
সম্পূৰ্ণ Assam Polity গাইড চাওক →⚖️ পৰিষদৰ গঠন আৰু ক্ষমতা
গঠন (Composition)
- প্ৰতিখন স্বায়ত্তশাসিত জিলা পৰিষদত সৰ্বমুঠ ৩০ জনলৈকে সদস্য থাকিব পাৰে।
- ইয়াৰে ২৬ জন সদস্য জনসাধাৰণৰ পৰা পাঁচ বছৰৰ কাৰ্যকালৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়।
- বাকী ৪ জন ৰাজ্যপালে মনোনীত কৰে।
- এজন মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য (Chief Executive Member) ৰ নেতৃত্বত এক কাৰ্যবাহী সমিতি (Executive Committee) থাকে।
আইন প্ৰণয়নৰ ক্ষমতা (Legislative Powers)
ষষ্ঠ তপশীলৰ Paragraph 3 অনুসৰি, মূলতঃ ১০টা বিষয়ৰ ওপৰত পৰিষদসমূহে আইন প্ৰণয়ন কৰিব পাৰে — যেনে ভূমি, অৰণ্য (সংৰক্ষিত অৰণ্যৰ বাহিৰে), জুম খেতি নিয়ন্ত্ৰণ, গাঁও/চহৰ কমিটি গঠন, উত্তৰাধিকাৰ, বিবাহ, আৰু সামাজিক ৰীতি-নীতি। ১৯৯৫ চনৰ সংবিধান সংশোধনৰ জৰিয়তে KAAC আৰু Dima Hasao পৰিষদক অতিৰিক্ত ১৫টা বিষয়ৰ ক্ষমতা দিয়া হয়, আৰু ২০০৩ চনৰ সংশোধনৰ জৰিয়তে BTC ক অতিৰিক্ত ৪০টা বিষয়ৰ ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হয়।
বিচাৰিক ক্ষমতা (Judicial Powers)
পৰিষদসমূহে গাঁও আদালত (village courts) স্থাপন কৰি প্ৰথাগত আইন অনুসৰি দেৱানী আৰু ফৌজদাৰী প্ৰকৃতিৰ বিবাদ নিষ্পত্তি কৰিব পাৰে। তথাপি, এই আদালতসমূহৰ ওপৰত গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ (Gauhati High Court) আপীল এখতিয়াৰ থাকে।
আৰ্থিক ক্ষমতা (Financial Powers)
পৰিষদসমূহে ভূমি ৰাজহ সংগ্ৰহ, দালান-বাট, নাও, পথ কৰ আদায় আৰু বজাৰ শুল্ক আদায়ৰ ক্ষমতা ৰাখে (Paragraph 8)। ইয়াৰ উপৰিও Article 275(1) ৰ অধীনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ পৰা বিশেষ অনুদানো লাভ কৰে।
🔍 পঞ্চম তপশীল বনাম ষষ্ঠ তপশীল
| বিষয় | পঞ্চম তপশীল | ষষ্ঠ তপশীল |
|---|---|---|
| প্ৰয়োগ ৰাজ্য | ১০খন ৰাজ্যৰ জনজাতীয় অঞ্চল (যেনে মধ্যপ্ৰদেশ, ওড়িশা) | অসম, মেঘালয়, ত্ৰিপুৰা, মিজোৰাম |
| প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণ | ৰাজ্যপালৰ হাতত বিশেষ ক্ষমতা | নিৰ্বাচিত স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদৰ হাতত |
| আইন প্ৰণয়ন সংস্থা | জনজাতীয় পৰামৰ্শদাতা পৰিষদ (Tribes Advisory Council) | স্বায়ত্তশাসিত জিলা/আঞ্চলিক পৰিষদ |
| নিজস্ব আদালত | নাই | আছে (গাঁও আদালত) |
🗳️ পৰীক্ষাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য
- Article 332(2) অনুসৰি, অসম বিধানসভাত স্বায়ত্তশাসিত জিলাসমূহৰ বাবে আসন সংৰক্ষিত থাকে।
- দিফু (Diphu) লোকসভা কেন্দ্ৰখন অসমৰ তিনিখন জনজাতীয়-প্ৰধান পাহাৰীয়া জিলা (কাৰ্বি আংলং, পশ্চিম কাৰ্বি আংলং আৰু ডিমা হাছাও) সামৰি এসটি (ST) সংৰক্ষিত আসন।
- BTC ২০২৫ চনৰ নিৰ্বাচনৰ পিছত বৰ্তমান BPF (Bodoland People's Front) ৰ শাসনাধীন।
- ষষ্ঠ তপশীলৰ প্ৰসংগ লাডাখ আৰু মণিপুৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ বৰ্তমানৰ দাবীৰ সৈতেও জড়িত — এইটো এটা "live current affairs" এংগেল হিচাপে মনত ৰাখিব লাগে।
❓ সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন (FAQ)
ষষ্ঠ তপশীল কোনটো Article ৰ অধীনত আছে?
ষষ্ঠ তপশীল Article 244(2) আৰু Article 275(1) ৰ অধীনত কাৰ্যকৰী হয়। Article 244(2) এ ইয়াক অসম, মেঘালয়, ত্ৰিপুৰা আৰু মিজোৰামত প্ৰয়োগ কৰে, আনহাতে Article 275(1) এ এই অঞ্চলবোৰৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় অনুদানৰ ব্যৱস্থা কৰে।
অসমত ষষ্ঠ তপশীলৰ অধীনত কিমানখন স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ আছে?
অসমত তিনিখন স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ আছে — Bodoland Territorial Council (BTC), Karbi Anglong Autonomous Council (KAAC) আৰু Dima Hasao Autonomous Council (NCHAC)।
BTC আৰু BTR ৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
BTC (Bodoland Territorial Council) হৈছে প্ৰশাসনিক সংস্থাটো, আনহাতে BTR (Bodoland Territorial Region) হৈছে ২০২০ চনৰ তৃতীয় Bodo Accord ৰ পিছত ব্যৱহৃত হোৱা অঞ্চলটোৰ নতুন নাম, যাক অতিৰিক্ত ক্ষমতা আৰু স্বায়ত্তশাসন প্ৰদান কৰা হৈছে।
স্বায়ত্তশাসিত জিলা পৰিষদৰ আদালতৰ আপীল ক'ত হয়?
ষষ্ঠ তপশীলৰ অধীনৰ গাঁও আদালতসমূহৰ ওপৰত গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয় (Gauhati High Court) ৰ আপীল এখতিয়াৰ থাকে।
ADRE আৰু APSC পৰীক্ষাৰ বাবে ষষ্ঠ তপশীল কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?
Assam Polity আৰু Indian Polity দুয়োটা খণ্ডতে ষষ্ঠ তপশীলৰ পৰা প্ৰায় প্ৰতিবছৰেই প্ৰশ্ন আহে, বিশেষকৈ BTC, KAAC আৰু Dima Hasao ৰ ক্ষমতা, গঠন আৰু সাম্প্ৰতিক ঘটনাৱলীৰ ওপৰত।
📲 প্ৰতিদিনৰ Current Affairs, Polity নোটছ আৰু পৰীক্ষাৰ আপডেইট প্ৰথমে পাব বিচাৰে?
💬 MyTestSeries WhatsApp চেনেল জইন কৰক🎯 সম্পৰ্কীয় পৰীক্ষাৰ প্ৰডাক্ট
এই নিবন্ধটো ADRE, APSC, Assam Police, TET আৰু PNRD আদি অসম চৰকাৰী পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে শৈক্ষিক উদ্দেশ্যে সংকলন কৰা হৈছে। সাম্প্ৰতিক সংশোধন বা নিৰ্বাচনী ফলাফলৰ বাবে আনুষ্ঠানিক তথ্য apsc.nic.in বা সংশ্লিষ্ট পৰিষদৰ চৰকাৰী ৱেবছাইটত নিশ্চিত কৰি ল'ব।
