অসম আন্দোলন আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তন (১৯৭৯-১৯৮৫) — সম্পূৰ্ণ নোটছ

১. পটভূমি — আন্দোলন কিয় আৰম্ভ হৈছিল?

১৯৭১ চনৰ বাংলাদেশ মুক্তিযুদ্ধৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছতো বহু সংখ্যক শৰণাৰ্থী আৰু অবৈধ প্ৰব্ৰজনকাৰীয়ে সীমান্ত পাৰ হৈ অসমত সোমাইছিল বুলি স্থানীয় জনসাধাৰণৰ মাজত দীৰ্ঘদিনীয়া উদ্বেগ আছিল। এই উদ্বেগ প্ৰকট হৈ উঠে ১৯৭৯ চনত, যেতিয়া মংগলদৈ লোকসভা কেন্দ্ৰৰ উপনিৰ্বাচনৰ সময়ত ভোটাৰ তালিকাত অস্বাভাৱিকভাৱে বৃদ্ধি পোৱা নামৰ সংখ্যাই বিদেশী নাগৰিকৰ ভোটাধিকাৰ প্ৰাপ্তিৰ প্ৰশ্ন তোলে। ইয়াৰ পৰাই "বিদেশী চিনাক্তকৰণ, বাতিলকৰণ আৰু প্ৰত্যাৱৰ্তন" (Detection, Deletion and Deportation)ৰ দাবীত আন্দোলনৰ সূচনা হয়।

২. আন্দোলনৰ আৰম্ভণি আৰু নেতৃত্ব

১৯৭৯ চনতে অল অসম ষ্টুডেণ্টছ ইউনিয়ন (AASU) আৰু অল অসম গণ সংগ্ৰাম পৰিষদ (AAGSP)ৰ নেতৃত্বত এই আন্দোলন সংগঠিত হয়। প্ৰফুল্লকুমাৰ মহন্ত (তেতিয়া AASU সভাপতি) আৰু ভৃগুকুমাৰ ফুকন (সাধাৰণ সম্পাদক) আছিল আন্দোলনৰ প্ৰধান নেতা। ছাত্ৰ সমাজৰ নেতৃত্বত আৰম্ভ হোৱা এই আন্দোলনে সোনকালে সমগ্ৰ অসমৰ জনসাধাৰণক নিজৰ সৈতে সাঙুৰি লয়, আৰু ই স্বাধীনোত্তৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ দীৰ্ঘস্থায়ী গণআন্দোলনসমূহৰ ভিতৰত এক হিচাপে পৰিগণিত হয়।

৩. আন্দোলনৰ প্ৰধান ঘটনাসমূহ

ছয় বছৰজুৰি চলা এই আন্দোলনত অসংখ্য প্ৰতিবাদ, হৰতাল আৰু অসহযোগ কাৰ্যসূচী চলিছিল। আটাইতকৈ দুঃখজনক ঘটনা আছিল ১৯৮৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ নেলী গণহত্যা, যি ঘটিছিল AASU-এ বৰ্জন কৰা বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ সময়ত। এই নিৰ্বাচনখন বহু বিতৰ্কিত আছিল, কিয়নো আন্দোলনকাৰীসকলে ভোটাৰ তালিকা সংশোধনৰ পূৰ্বেই নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ জনাইছিল। এই সময়ছোৱাত অসমৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱেশ অত্যন্ত উত্তপ্ত হৈ পৰিছিল।

৪. অসম চুক্তি, ১৯৮৫

দীৰ্ঘ ছয় বছৰৰ আন্দোলনৰ পিছত ১৯৮৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত নতুন দিল্লীত প্ৰধানমন্ত্ৰী ৰাজীৱ গান্ধীৰ উপস্থিতিত ভাৰত চৰকাৰ, অসম চৰকাৰ, AASU আৰু AAGSPৰ মাজত ঐতিহাসিক অসম চুক্তি (Memorandum of Settlement) স্বাক্ষৰিত হয়। ইয়াৰ মূল ধাৰাসমূহ:

• কাট-অফ তাৰিখ: ১ জানুৱাৰী ১৯৬৬ৰ আগতে অহাসকলক সম্পূৰ্ণ নাগৰিকত্ব আৰু ভোটাধিকাৰ দিয়া হয়।
• মধ্যৱৰ্তী শ্ৰেণী: ১৯৬৬ৰ পৰা ২৪ মাৰ্চ ১৯৭১লৈকে অহাসকলক থাকিব দিয়া হয়, কিন্তু ১০ বছৰৰ বাবে ভোটাৰ তালিকাৰ পৰা নাম বাদ দিয়া হয়।
• প্ৰত্যাৱৰ্তনযোগ্য শ্ৰেণী: ২৫ মাৰ্চ ১৯৭১ৰ পিছত অহাসকলক চিনাক্ত কৰি প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰাৰ কথা।
• ধাৰা ৬ (Clause 6): অসমীয়া জনগোষ্ঠীৰ সাংস্কৃতিক, সামাজিক আৰু ভাষিক পৰিচয় সুৰক্ষাৰ বাবে সাংবিধানিক, বিধানসন্মত ও প্ৰশাসনিক সুৰক্ষা প্ৰদান — চুক্তিৰ আটাইতকৈ স্পৰ্শকাতৰ ধাৰা।
• সীমান্ত সুৰক্ষা: ভাৰত-বাংলাদেশ সীমান্তত কাঁইটীতাঁৰৰ বেৰা, BSF মোতায়েন আৰু নদীপথ টহলদাৰী।
• NRC আপডেট: ১৯৭১ৰ ভিত্তিবৰ্ষৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিক পঞ্জী (NRC) আপডেট কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি।
• অৰ্থনৈতিক পেকেজ: তেল শোধনাগাৰ, কাগজ কল আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান স্থাপনৰ জৰিয়তে অসমৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ প্ৰতিশ্ৰুতি।

৫. আন্দোলনৰ পিছৰ ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তন

অসম চুক্তি স্বাক্ষৰৰ পিছত আন্দোলনৰ নেতাসকলে ৰাজনীতিত প্ৰৱেশ কৰি ১৯৮৫ চনত অসম গণ পৰিষদ (AGP) নামৰ আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দল গঠন কৰে। একে বছৰতে অনুষ্ঠিত বিধানসভা নিৰ্বাচনত AGPয়ে বিপুল জয়লাভ কৰে আৰু প্ৰফুল্লকুমাৰ মহন্ত মাত্ৰ ৩২ বছৰ বয়সতে অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পদত অধিষ্ঠিত হৈ ভাৰতৰ ইতিহাসত আটাইতকৈ কম বয়সীয়া মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। এইদৰে এক ছাত্ৰ আন্দোলনে অসমৰ ৰাজনৈতিক গতিপথ সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি কৰি পেলায়।

বৰ্তমানেও অসম চুক্তিৰ প্ৰাসংগিকতা অটুট আছে — ধাৰা ৬ৰ ৰূপায়ণৰ বাবে গঠিত জাষ্টিছ বিপ্লৱ শৰ্মা কমিটিৰ পৰামৰ্শ আৰু ২০১৯ চনৰ NRC চূড়ান্ত প্ৰকাশনো এই চুক্তিৰেই সোঁত।

🔗 সম্পৰ্কিত অধ্যয়ন সামগ্ৰী

❓ সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন (FAQ)

MyTestSeries সম্পাদকীয় দলৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু পৰীক্ষিত
অসম চুক্তি ৰূপায়ণ বিভাগ আৰু প্ৰামাণিক ঐতিহাসিক নথিপত্ৰৰ ভিত্তিত সাজু কৰা।
শেহতীয়া আপডেট: ৩০ আগষ্ট, ২০২৬

তথ্যসূত্ৰ: অসম চুক্তি ৰূপায়ণ বিভাগ (অসম চৰকাৰ), NRC অসম চৰকাৰী পৰ্টেল, অসম বিধানসভা। এই নোটছ শিক্ষামূলক উদ্দেশ্যে প্ৰস্তুত কৰা হৈছে; পৰীক্ষাৰ আগত সৰ্বশেষ তথ্যৰ সৈতে মিলাই লওক।